Wykonywanie kary pozbawienia wolności wobec osób transpłciowych w Polsce
Th e Implementation of Transgender People’s Prison Sentences in Poland
Abstrakt
The article is an analysis of the issue of how transgender people’s prison sentences are implemented in Poland. The basis for highlighting the various problems analysed in the article was the European Court of Human Rights’ judgment of 2024 in the case of W. W. v. Poland. Th e result of the considerations undertaken here is an argument about the necessity of adjusting Polish criminal executive law to international standards in the field of carrying out the punishment of transgender persons. To this purpose, English and Welsh legal solutions have also been used.
Bibliografia
Beard, J. (2018). Transgender Prisoners. House of Commons Library.
Bielska-Brodziak, A., Gawlik-Starzyk, A., Jakubowski, T., & Trofi miuk-Müldner (2024). Split Genders:
Medical versus Legal Understanding of Gender Identity (de lege lata and de lege ferenda).
Białostockie Studia Prawnicze, 29(3), 105–130.
Dawidziuk, E. (2025). Poszanowanie konstytucyjnych i konwencyjnych praw osób transpłciowych
w realiach polskich jednostek penitencjarnych. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 83(1), 261–274.
European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment.
(2024). Prison Standard. Extract from the 33rd General Report. Transgender Persons in
Prison. Rada Europy.
Grabski, B., Iniewicz, G., Mijas, M., & Dora, M. (2020). Dysforia i niezgodność płciowa. Kompendium dla
praktyków, PZWL.
Grzyb, M. (2022). Płeć za kratami. Tożsamość płciowa jako nowe wyzwanie dla systemu penitencjarnego.
w: M. Grzyb, K. Krajewski (red.), Polityka kryminalna: między teorią a praktyką. Księga
jubileuszowa profesor Janiny Błachut (ss. 99–117). Krakowski Instytut Prawa Karnego.
Jacobs, P. (2024). Transgender Behind Bars. Th e Transgender Pains of Imprisonment in the Light of the
Emerging and Advancement of Human Rights Protection for Transgender Prisoners within the
Council of Europe Context. New Journal of European Criminal Law, 15(2), 225–240.
Kłak, C. (2023). Badania seksuologiczne skazanego i tymczasowo aresztowanego w znowelizowanym
w 2022 r. Kodeksie Karnym Wykonawczym. Probacja, 3, 13–52.
Komitet Ministrów Rady Europy. (2006). Zalecenie Komitetu Ministrów dla Państw Członkowskich
Rady Europy w sprawie Europejskich Reguł Więziennych, Rec(2006)2-rev
Komitet Ministrów Rady Europy. (2010). Zalecenia w zakresie środków zwalczania dyskryminacji
opartej na orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej, CM/Rec(2010)5.
Lachowski, J. (2023). Art. 82. w: J. Lachowski (red.), Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, C.H. Beck.
Lasocik, Z. (2023). Sytuacja osób transpłciowych w więzieniu – przegląd standardów międzynarodowych
i praktyki. Praca Socjalna, 38(2), 81–104.
Ministerstwo Sprawiedliwości Wielkiej Brytanii. (2011). Prison Service Instruction on Care and Management
of Transsexual Prisoners, PSI 07/2011.
Ministerstwo Sprawiedliwości Wielkiej Brytanii. (2016). Prison Service Instruction, PSI 17/2016.
Ministerstwo Sprawiedliwości Wielkiej Brytanii. (2019). Guidance Th e Care and Management of Individuals
who are Transgender.
Parlament Wielkiej Brytanii. (2004). Gender Recognition Act.
Przesławski, T., & Rokosz M. (2024). Art. 83. w: W. Sych, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz. Wolter
Kluwer LEX/el.
Rada Europy. (1950) Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r.
Nr 61, poz. 284 z późn. zm.).
Sejm RP. (1997). Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 706
z późn. zm.).
Sejm RP. (2010). Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1869 z późn. zm.).
Sejm RP. (2016). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2016 r. w sprawie
warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (t.j. Dz. U.
z 2024 r. poz. 1406).
Sejm RP. (2022a). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2022 r. w sprawie regulaminu
organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U.
poz. 2847).
Sejm RP. (2022b). Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy
oraz niektórych innych ustaw, Druk nr 2376.
Wyrok ETPC z dnia 11 lipca 2024 r. w sprawie W.W. przeciwko Polsce, skarga nr 31842/20.
Wyrok Th e High Court of Justice z dnia 21 lipca 2021 r., CO/4198/2019.
Zasady Yogyakarty. (2006).
Zgromadzenie Ogólne ONZ. (2015). Reguły Mandeli, Rezolucja 70/175.
Zoń, M. (2013). Organizacja Służby Więziennej. w: M. Mazuryk, M. Zoń, Służba Więzienna. Komentarz
(ss. 35–52), Wolters Kluwer Polska.
