Status zainteresowanego w postępowaniu o zmianę oznaczenia płci osoby transseksualnej

Autor

Abstrakt

This article addresses the issue of who qualifies as an interested party in proceedings concerning
the change of a gender marker. The author notes that a resolution of the full bench of the Civil Chamber
of the Polish Supreme Court, issued on 4 March 2025, altered the established practice by designating
the non-contentious procedure – applied by analogy to Article 36 of the Act on Civil Status Records
– the appropriate mode of proceeding. Th is marked a departure from the previous approach, which
treated such cases as contentious proceedings under Article 189 of the Code of Civil Procedure. As a result
of this change, a question arose regarding the identifi cation of participants in the proceedings. In the
aforementioned resolution, the Supreme Court held that in proceedings for changing a gender marker,
the only participant – aside from the applicant (a transsexual person) – may be the applicant’s spouse.
Consequently, other family members, including parents (who under the previous practice were sued
pursuant to Article 189 of the Code of Civil Procedure) and the applicant’s children, were excluded from
the category of interested parties. Th is article is critical of this limitation, and argues that the concept of
an ‘interested party’ under Article 510 of the Code of Civil Procedure has been interpreted broadly in
judicial practice concerning non-contentious proceedings. It encompasses not only direct interests but
also indirect ones that relate to the nature and consequences of the judgment. Emotional or sentimental interests are also relevant. Additionally, the legislature has recognized family ties as a personal interest
protected by law, and changing a person’s gender marker may infringe upon this interest. Therefore, I
contend that the concept of an ‘interested party’ should also include family members other than the applicant’s
spouse.

Bibliografia

Bielska-Brodziak, A., Gawlik-Starzyk, A., Jakubowski, T., & Trofi miuk-Müldner, M., (2024). Split Genders:

Medical versus Legal Understanding of Gender Identity (De Lege Lata and De Lege Ferenda).

Białostockie Studia Prawnicze, 29(3), 105–130.

Błaszczak, Ł. (2015). Charakter prawny powództwa o zmianę płci: dylematy na gruncie prawa cywilnego.

Wrocławskie Studia Erazmiańskie, 9, 131–156.

Brzozowski, W. (2013). W sprawie projektu ustawy o uzgodnieniu płci. Przegląd Sejmowy, 6(119),

117–124.

Dekret. (1955). Dekret z dnia 8 czerwca 1955 r., Prawo o aktach stanu cywilnego (nr 25, poz. 151 ze zm.).

Dora, M. (2022). Niezgodność płciowa w najnowszej klasyfi kacji chorób OCD-11. Przegląd Psychologiczny,

2, 35–40.

Druk sejmowy. (2015). Druk nr 3978 Sejmu VII kadencji z 2 października 2015 r. https://orka.sejm.gov.

pl/Druki7ka.nsf/0/0B469110C09F2076C1257ED500363D54/%24File/3978.pdf

Dulko, S. (1982). Stwierdzenie zmiany płci w drodze sądowej. Nowe Prawo, 9–10, 71–76.

Dulko, S., & Imieliński, K. (1983). Glosa do uchwały SN z dnia 25 lutego 1978 r., Orzecznictwo Sądów

Polskich i Komisji Arbitrażowych, 10, 516–518.

Dulko, S., & Stankiewicz, S. (2015, 9 lutego). Zespoły dezaprobaty płci – transseksualizm, transgenderyzm,

transwestytyzm. Medycyna praktyczna. https://www.mp.pl/pacjent/seksuologia/inne-zaburzenia/

104167,zespoly-dezaprobaty-plci-transseksualizm-transgenderyzm-transwestytyzm

Grabski, B., Dulko, S., Iniewicz, G., Muldner-Nieckowski, Ł., Robacha, A., Baran., D., Dora, M., Mijas.,

M., & Stankiewicz., S. (b.d.). Stanowisko Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego ws sytuacji społecznej, zdrowotnej i prawnej osób transpłciowych. https://pts-seksuologia.pl/sites/strona/83/stanowisko-pts-ws-sytuacji-spolecznej-zdrowotnej-i-prawnej-osob-transplciowych

Grzeszak, T. (2018). Dobro osobiste jako dobro zindywidualizowane. Przegląd Sądowy, 4, 7–41.

Haberko, J., & Agaciak, A. (2015). Współczesne wyzwania prawa rodzinnego w kontekście problemu

zmiany płci. w: M. Nazar (red.), Prawo cywilne – stanowienie, wykładnia i stosowanie. Księga

pamiątkowa dla uczczenia setnej rocznicy urodzin Profesora Jerzego Ignatowicza (ss. 127–142).

Wydawnictwo UMCS.

Holewińska-Łapińska, E. (2010). Sądowa zmiana płci. Analiza orzecznictwa z lat 1991–2008. w: K. Ślebzak

(red.), Studia i Analizy Sądu Najwyższego, Tom IV (ss. 11–140). Wolters Kluwer Polska.

ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics. (2025). https://icd.who.int/browse/2025–01/mms/

en#90875286

Imieliński, K. (1982). Zarys seksuologii i seksiatrii. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich.

Imieliński, K., & Dulko, S. (1988). Przekleństwo Androgyne. Transseksualizm: mit i rzeczywistość. Wydawnictwo

Naukowe PWN.

Imieliński, K., Dulko, S., & Filar, M. (2001). Transpozycje płci. Transseksualizm i inne zaburzenia identyfi

kacji płciowej. Wydawnictwo ARC-EN-CIEL.

Konwencja o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1998 r. (1991, nr 120, poz. 526 ze zm.).

Leń, P. (2020). Prawidłowa legislacja urzędowej zmiany płci w świetle rekomendacji europejskich oraz

na tle najnowszych uregulowań w prawie obcym. Przegląd Prawa Medycznego, 2(1), 95–140.

Lipski, J. (2014). Uwagi dotyczące poselskiego projektu ustawy o uzgodnieniu płci na tle orzecznictw

Sądu Najwyższego oraz poglądów doktryny. Zeszyty prawnicze Biura Analiz Sejmowych

Kancelarii Sejmu, 3(43), 28–64.

Michałowska, K. (2017). Niemajątkowe wartości życia rodzinnego w polskim prawie cywilnym. C.H. Beck.

Michałowska, K. (2024). Ochrona autonomii dziecka w zakresie prawa do bycia wysłuchanym a obowiązek

pieczy nad jego osobą. Rejent, R. 34, 11(403), 226–244.

Mijas, M. & Koziara, K. (2020). Klasyfi kacja i ewolucja rozumienia zjawiska transpłciowości w seksuologii

oraz współczesnych systemach diagnostycznych. w: B. Grabski, G. Iniewicz, M. Mijas

& M. Dora (red.), Dystrofi a i niezgodność płciowa. Kompendium dla praktyków (ss. 1–40). Państwowy

Zakład Wydawnictw Lekarskich.

Mróz-Szarmach, D. (2020). Interes prawny w zaskarżaniu orzeczenia w cywilnym postępowaniu

rozpoznawczym. C.H. Beck.

Orzeczenie Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z 24 września 1964 r., sygn. akt II Cr 515/64.

(1965). Państwo i Prawo, 10, 600–602.

Pietrzykowski, K. (2012). Sądowa zmiana płci w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Studia Iuridica, 55,

125–134.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1991 r., sygn. akt III CRN 28/91. (1991). Przegląd

Sądowy, 5–6, 118.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt I CK 329/05. Legalis 104927.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt III CZ 78/11. Legalis nr 464800.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt V CSK 686/13. Legalis nr 1048656.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II CZ 123/18. (2020). Orzecznictwo

Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Zbiór dodatkowy nr C, poz. 39.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt III CZ 25/20. Legalis nr 2506286.

Radwański, Z. (1991). Glosa do uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca

1989 r. Orzecznictwo Sądów Polskich, 2, 64–66.

Rusak-Romaowska, P. (2022). Bezpieczeństwo dzieci i ich prawo do ustalenia swojego pochodzenia

w przypadku zmiany płci przez transseksualnego rodzica. Przegląd Prawo-Ekonomiczny, 4,

117–132.

Rylski, P. (2017). Uczestnik postępowania nieprocesowego – zagadnienia konstrukcyjne. Wolters Kluwer.

Safj an, M. (1993). Glosa do postanowienia SN z dnia 22 marca 1991 r. (III CRN 28/91). Przegląd Sądowy,

2, 78–90.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (1964). Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. (t.j. 2024, poz. 2809 ze zm.).

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (1964a). Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. (t.j. 2024, poz. 1061 ze zm.).

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (1964b). Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r., Kodeks postępowania cywilnego

(t.j. 2024, poz. 1568 ze zm.).

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (1986). Ustawa z dnia 29 września 1986 r., Prawo o aktach stanu cywilnego

(t.j. 2011, nr 212, poz. 1264 ze zm.).

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2014). Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r., Prawo o aktach stanu cywilnego

(t.j. 2025, poz. 594).

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2015). Ustawa z dnia 10 września 2015 r., o uzgodnieniu płci. Druk

nr 1469 Sejmu VII kadencji. z https://orka.sejm.gov.pl/opinie7.nsf/nazwa/1469_u/$fi le/1469_u.

pdf

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2023). Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r., o zmianie ustawy – Kodeks cywilny

oraz niektórych innych ustaw (poz. 1615).

Sośniak, M. (1983). Glosa do uchwały SN z dnia 25 lutego 1978 r., Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji

Arbitrażowych, 10, 516.

Sylwestrzak, A., Balwicka–Szczyrba, M., & van den Brink, M. 2025. Th e Legal Position of Children

of Same-Sex Parents in Poland and the Netherlands: A Discussion of Opposing Approaches.

Białostockie Studia Prawnicze, 30(1), 49–64.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 1978 r., sygn. akt III CZP 100/77. (1983). Orzecznictwo

Sądów Polskich 1983, 10, poz. 217.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1981 r., sygn. akt III CZP 2/81. (1981). Orzecznictwo Sądu

Najwyższego Izby Cywilnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, 8, poz. 144.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1989 r., sygn. akt III CZP 37/89. (1991). Orzecznictwo

Sądów Polskich, 2, poz. 35.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1995 r., sygn. akt III CZP 118/95. (1996). Orzecznictwo

Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, 1, poz. 7.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia z 22 października 2010 r., sygn. akt III CZP 76/10. (2011). Orzecznictwo

Sądu Najwyższego Izby Cywilnej. Zbiór dodatkowy nr B, poz. 42.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 32/11. (2012) Orzecznictwo Sądu

Najwyższego Izby Cywilnej, 1, poz. 10.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia z 27 marca 2018 r., sygn. akt III CZP 60/17. (2018). Orzecznictwo

Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, 9, poz. 83.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia z 27 marca 2018 r., sygn. akt III CZO 36/17. (2018). Orzecznictwo

Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, 11, poz. 103.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt I NSNZP 2/19. (2019). https://

www.sn.pl/sites/orzecznictwo/orzeczenia3/i%20nsnzp%202–19-1.pdf

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt III CZP 6/24. (2025). https://www.sn.pl/

sites/orzecznictwo/orzeczenia3/iii%20czp%206–24-2.pdf

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV CSK 307/09. (2010). Orzecznictwo

Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Zbiór dodatkowy nr C, poz. 91.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt II CSK 248/10. (2010). Orzecznictwo

Sądu Najwyższego Izby Cywilnej 2010, Zbiór dodatkowy nr B, poz. 44.

Wyrok Sądu Najwyższego dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I CSK 621/10. LEX nr 846563.

Wyrok Sądu Najwyższego dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II CSK 371/18. (2019). https://www.sn.pl/

sites/orzecznictwo/orzeczenia3/ii%20csk%20371–18-1.pdf

Zielińska, D. (2022). Poczucie przynależności osób transseksualnych do odmiennej płci jako dobro osobiste

podlegające ochronie na gruncie polskiego prawa oraz Zasady Yogyakarty. Krytyka Prawa,

2, 219–234.

Zielonacki, A. (1988). Zmiana płci w świetle prawa polskiego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny,

2, 39–55.

Żak „Liferyn”, G., & Wiśniewska, E. Proces tranzycji w Polsce. https://www.transfuzja.org/tranzycja/proces-tranzycji

Pobrania

Opublikowane

2026-06-12